1. Bệnh xơ gan là gì?
Gan là cơ quan nội tạng có thể tích lớn nhất trong cơ thể, cấu trúc bao gồm các mạch máu, thùy gan và ống dẫn mật,... Gan giữ nhiều chức năng quan trọng như bài tiết các chất, chuyển hóa các chất dinh dưỡng, giải độc, tổng hợp protein, sản xuất mật, lọc máu,... do đó mọi ảnh hưởng đến gan đều gây nguy hại cho sức khỏe con người.
Xơ gan là tình trạng gan bị thương tổn kéo dài làm hoại tử tế bào gan và hình thành nên các sẹo xơ, dẫn tới việc xuất hiện khối u trong mô gan. Theo thời gian sẽ khiến gan suy giảm chức năng hoạt động và gây ra xơ gan.
Xơ gan là tình trạng gan bị thương tổn kéo
Thông thường, bệnh xơ gan sẽ tiến triển qua 3 mức độ F1, F2, F3 và F4 cụ thể:
- F1: xơ gan ở mức độ nhẹ nhất, cơ hội điều trị thành công cũng cao nhất.
- F2: xơ gan ở mức độ trung bình và vẫn có thể điều trị dứt điểm.
- F3 và F4: xơ gan ở mức độ nặng, việc điều trị gặp nhiều khó khăn và tiên lượng thấp. Giai đoạn này việc điều trị chỉ nhằm giảm thiểu đau đớn, khó chịu, hạn chế sự tiến triển của xơ gan và kéo dài sự sống cho bệnh nhân, còn cơ hội điều trị thành công gần như không thể.
2. Biến chứng nguy hiểm của bệnh xơ gan
Suy gan là bệnh lý nguy hiểm, các sẹo xơ lâu ngày sẽ phá hủy cấu trúc gan, khiến gan hoạt động kém và kéo theo sự suy giảm chức năng gan. Đối với bệnh nhân mắc xơ gan giai đoạn đầu, thường sẽ không có dấu hiệu xơ gan rõ ràng, chỉ đến khi bệnh chuyển nặng các triệu chứng mới rõ ràng và xuất hiện các biến chứng như:
- Tăng huyết áp tại tĩnh mạch: gan bị xơ hóa sẽ khiến lưu lượng máu qua gan ngày càng chậm và làm tăng áp lực tĩnh mạch.
Sưng phù tay, chân là một trong những biến chứng của xơ gan
- Chân, tay, bụng bị sưng phù: nguyên nhân là do gan bị xơ hóa và không thể sản xuất đủ lượng protein trong máu, đặc biệt là albumin gây ra tình trạng sưng phù. Ngoài ra, việc tăng áp lực trong tĩnh mạch cũng khiến các chất lỏng bị tích tụ tại các vị trí tay, chân và bụng.
- Xơ gan còn có thể biến chứng thành ung thư gan. Nếu khối u không quá lớn thì có thể điều trị bằng ghép gan. Trường hợp khối u lớn và không có gan tương thích để ghép thì cơ hội sống chỉ còn dưới 2 năm.
- Mắc các bệnh về xương: bệnh nhân mắc xơ gan có nguy cơ mắc các bệnh về xương như đau xương khớp hoặc dễ gãy xương.
- Nhiễm trùng: người mắc xơ gan có hệ miễn dịch kém, khiến cơ thể dễ bị các vi khuẩn tấn công, dễ ốm, sốt, các vết thương dễ gây nhiễm trùng.
- Kích thước lách to bất thường: người bệnh mắc xơ gan khiến lượng huyết áp tĩnh mạch tăng bất thường và kéo theo sự thay đổi lượng máu di chuyển đến lách. Lách sẽ sưng to, có thể dễ dàng sờ thấy.
Bệnh nhân mắc xơ gan dễ sụt cân nhanh chóng do những rối loạn đường tiêu hóa
- Suy dinh dưỡng: bệnh nhân mắc xơ gan sẽ thường xuyên cảm thấy cơ thể mệt mỏi, chán ăn, ăn không ngon miệng. Điều này khiến cơ thể sụt cân nhanh chóng.
- Tích tụ chất độc trong não: gan bị xơ khiến khả năng làm sạch chất độc trong máu hoạt động kém. Những chất độc này tích tụ trong não sẽ gây ra tình trạng đãng trí, kém tập trung.
3. Điểm mặt các nguyên nhân gây xơ gan
Xơ gan xảy ra do những thương tổn trên gan, khiến gan bị phá hủy cấu trúc và hình thành nên các sẹo xơ. Lâu ngày sẽ chuyển biến thành xơ hóa gan, sẹo mô gan và gây ra xơ gan. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh xơ gan là:
3.1. Xơ gan do virus viêm gan B, viêm gan C
Đây được xem là nguyên nhân phổ biến gây ra bệnh lý xơ gan. Kết quả nghiên cứu khoa học cho thấy viêm gan B và viêm gan C nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách sẽ gây ra các tổn thương gan và xơ gan.
Một số nguyên nhân gây tổn thương gan và hình thành xơ gan
3.2. Sử dụng đồ uống có cồn như rượu bia
Thói quen thường xuyên sử dụng bia rượu sẽ khiến gan hoạt động quá tải, lâu ngày dẫn đến suy giảm chức năng gan và gây xơ gan.
3.3. Lạm dụng thuốc
Thường xuyên sử dụng các loại thuốc kháng sinh, thuốc chống trầm cảm, thuốc chống lao,... các loại thuốc này khi đưa vào cơ thể sẽ được chuyển hóa tại gan trước, sau đó mới qua thận hoặc đường mật. Trong quá trình chuyển hóa, các loại thuốc này hủy hoại tế bào gan và khiến gan bị xơ hóa.
3.4.Tiếp xúc hóa chất
Thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại như thủy ngân, thạch tín, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, năng lượng nguyên tử,... các chất này sẽ dần ngấm vào cơ thể, khiến gan tổn thương và gây ra xơ gan.
3.5. Mắc bệnh lý về gan
Người mắc bệnh gan nhiễm mỡ: gan nhiễm mỡ là tình trạng mỡ tích tụ nhiều trong gan, qua thời gian phát triển thành viêm gan và tạo thành các mô sẹo khiến gan bị xơ hóa.
Tình trạng ứ mật: mật bị ứ đọng do tắc đường mật, viêm đường mật,... sẽ làm tổn thương tế bào gan và dẫn đến xơ gan.
3.6. Di truyền
Do di truyền: xơ gan có yếu tố di truyền. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra nếu trong gia đình có ông bà, bố mẹ, anh chị em đã từng mắc xơ gan thì các thành viên trong gia đình có có nguy cơ mắc bệnh cao hơn người bình thường.
Ngoài ra, xơ gan còn xảy ra do một số nguyên nhân khác như xơ gan mật nguyên phát (hiếm gặp và thường gặp ở nữ giới trong độ tuổi từ 35 - 55 tuổi); xơ gan do viêm tắc tĩnh mạch trên gan; xơ gan do lách to và cả những trường hợp xơ gan không xác định được nguyên nhân.
Hoặc do nhiễm ký sinh trùng (như trùng amip, sán lá gan, ký sinh trùng sốt rét,...) hoặc do thói quen ăn uống hàng ngày không đảm bảo vệ sinh sẽ gây ra xơ gan.
Xơ gan là bệnh lý có tiên lượng xấu và có tỷ lệ tử vong lên đến 70% ở giai đoạn đầu và lên đến 85% khi mắc xơ gan giai đoạn hai. Do đó, cần hiểu rõ các nguyên nhân u xơ gan để có biện pháp phòng bệnh hiệu quả.